Vietnam Nasıl Başardı? 100 milyon nüfus, SIFIR can kaybı

on

Önümüzdeki aylarda hatta yıllarda hakkında konuşmaya ve kendimize dersler çıkarmaya devam edeceğimiz Coronavirüs salgınının 6. ayını geride bıraktığımız şu günlerde dünya basını sıkça batı dünyasının virüsün çıkış noktası olan Asya’ya oranla nasıl sınıfta kaldığını konuşuyor.

Başarılı sağlık politikalarıyla vaka ve can kaybı sayısını minimumda tutan Güney Kore ve Tayvan’ın yanı sıra Çin’e olan 1500 kilometre kara sınırı ve köklü bağlarıyla bilinen 97 milyon nüfuslu Vietnam’ın da başarısı dikkat çekmeye başladı.

Vietnam Koronavirüs Tedbirleri
Vietnam “Aşırı Tepki”nin sonuç getirebildiğinin somut bir örneği.

2003 senesindeki SARS krizinde de bu tehlikeli virüsten ilk kurtulan ülke olarak ilan edilen Vietnam’ın başarısının şaşırtan bir özelliği de bölgede yer alan birçok ülkeye göre çok daha az gelişmiş sağlık teknolojisi ve kişi başına düşen doktor sayısına sahip olmasıdır.

Peki bu kadar az vaka olmasının sebebi, hatta Nisan ayı itibariyle sosyal mesafe kurallarının kaldırılıp iş yeri ve okulların açılmasına rağmen, mutlak güç sahibi Vietnam komünist partisinin bir algı operasyonundan mu ibaret?

Medya kanallarının devlet eliyle yönetildiği ülkelerde gerçeklere ulaşmak zor olsa da yabancı basın temsilcileri de ortada büyük bir başarı olduğunun ülkede rahatlıkla gözlemlenebildiğini söylüyor. CNN’e röportaj veren Ho Şi Min şehri (Saygon) Oxford Üniversitesi Araştırma Birimi’nin İngiliz profesörü Guy Thwaites’e göre Covid-19 belirtisi olan başvuruların pek yaşanmadığı ve resmi rakamların (bugün itibariyle sadece 328 vaka ve sıfır can kaybı) şüphe çekmediği aşikar.

O halde artık rahatlıkla yazımızın asıl konusu olan başarı faktörlerini konuşabiliriz.

1. Erken Alınan Tedbirler

Henüz Covid-19 pandemisi bütün dünya için bir hipotezken Vietnam çoktan hazırlıklarına başlamıştı. SARS ve kuş gribi salgınlarından aldığı tecrübeyle Dünya Sağlık Örgütü’nün olaylı “Virüsün insandan insana bulaştığına dair kanıt bulunamamıştır” tweetine kulak asmamayı tercih etmiştir.

14 Ocak 2020 Tarihli WHO (Dünya Sağlık Örgütü) Tweet’i

Vietnam 2020’nin ilk günlerinden itibaren hava limanlarına ateş ölçen ekipman kurmuş ve gelen bütün yolcuları denetlemeye başlamıştır. 23 Ocak tarihinde Wuhan bölgesine bütün uçuşları durduran ilk ülkelerden olmuş ve 27 Ocak tarihinde başbakan Nguyen Xuan Phuc “Koronavirüs’e savaş açtığını” dile getirmiştir.

12 Şubat tarihinde karantina sürecine giren Vietnam, bir avuç vakaya sahip olmasına rağmen, Çin dışında sokağa çıkma yasağı ilan eden ilk ülke olmuştur. 22 Mart 2020’de ayrım yapmaksızın tüm yabancıların ülkeye girişi yasaklanmıştır.

2. Olası Kültürel ve Coğrafi Etkiler

Henüz enfeksiyon sayısına olan doğrudan etkisi ispatlanmamış olsa da Vietnam’ın tropik ikliminin ülkede kapalı alan toplaşmalarının batı ülkelerine oranla çok daha az gerçekleşmesine yol açtığı gözlemlenebilmektedir.

Uzak doğu toplumlarının ikonik özelliklerinden biri olan yaygın maske kullanımı pandemi döneminden bağımsız olarak hava kirliliği ve kültürel sebeplerle Vietnam’da sıkça görülen bir realitedir. Bilindiği üzere maske kullanımının enfeksiyon ihtimalini ciddi oranda düşürebildiği Nisan ayına kadar ilan edilmemiş ve dünya çapında büyük tartışmalara yol açmıştır. Ancak gerek maske stoğu gerekse toplumdaki alışkanlıklar nedeniyle uzak doğu toplumlarının adaptasyonu oldukça kolay olmuştur.

Vietnam Motorsiklet Trafiği
Fotoğraf COVID-19’la bağlantısı olmayan bir tarihten, Vietnam’da herhangi bir gün.

3. Benzersiz Temas Takibi

Tarihten ders çıkarmayı çok iyi bilen bir millet olan Vietnamlılar için herhangi bir hastalık belirtisi göstermemenin temkini elden bırakmak için sebep olmadığı açıkça anlaşılmış durumdadır.

Bu sebeple henüz dünya başına geleceklerin hesabını yaparken Vietnam agresif bir şekilde test yapmaya başlamıştır. Yaygınca yapılan (275.000 Covid-19 testi yapılmıştır) testlerle yurt dışından giriş yapan ve semptom göstermeyen bütün vatandaşlar ilk günden teste tabi tutulmuştur.

Vietnam'da koronavirüs testi
Çadırlarda büyük bir titizlikle yapılan Covid-19 testleri

Pozitif vakalardan son 14 günde bulundukları her yerin ve görüştükleri herkesin en ince detayına kadar listesi talep edilmiştir. Bu lokasyonlar gazete ve televizyonda yayımlanmış ve buralarda bulunan herkes teste tabi tutulmuştur. Yapılan testlerde görülen pozitif vakaların %43’ü asemptomatik vakalar olarak tespit edilmiştir.

Ayrıca bütün sağlık personeli düzenli olarak test edilmiş ve hastalara direkt temas halindeki kişiler otel, kamp ve askeri tesislerde izole edilmiştir.

4. Toplum İşbirliği

Belki biraz da komünist düzen alışkanlıklarından olsa gerek halkın işbirliği ve abartılı tepki verilip verilmediğinin tartışılarak zaman kaybına sebebiyet vermemesi başarılı sonuçları beraberinde getirmiştir.

Bütün dünyaya şart koşulan vize zorunluluğu ve sadece tatil süresi kadar Vietnam vizesi verilmesi senelerce turizm güçlükleri getirse de izole bir toplum olarak sayılamayacak kadar da dışarıya açık Vietnam bu alışkanlıklarıyla hızlı kontrol sağlamıştır.

Vietnam'da Sosyal Mesafe
Vietnam sokaklarında bir ATM sırası

Adalet, birliktelik, toplum bilinci ve toplum sağlığının değeri ilkokullarda bile öğretilen Vietnam tek tip düşünce tarzında Çin kadar sert yaptırımlar ve sansür uygulamayarak da demokratik bir ülke olduğunun altını çizmeyi kendine hedef edinmiştir.

5. Propaganda

Komünist toplumların en iyi yaptığı şeylerden biri olan propaganda iletişim kanalları sağlık krizlerinde fayda sağlamaktadır. Özgür düşüncenin önündeki engellerden biri olarak var olan politik propaganda, krizin başladığı günden itibaren halkla iletişim yolu olarak efektif bir yöntem olmuştur.

23 Şubat’ta yayımlanan ve 50 Milyon gösterime ulaşan sağlık bildirimi animasyonunda akılda kalıcı bir şekilde korunma yöntemleri ve doğru el yıkama şekli halka öğretilmiştir. Web siteleri, uygulamalar ve çağrı merkezleriyle halk bilgilendirmesi oldukça şeffaf ve hızlı bir şekilde yapılmış, kontrol bütün kriz boyunca elde tutulmuştur.

Sonuçta Siamtur olarak yıllardır en büyük iş ortağımız olan Vietnam‘ı canı gönülden kutlamak istiyoruz. Bütün dünyanın olan bitenden ders çıkarması ve bu veya bir sonraki pandeminin en az zararla alt edilmesi için dileklerimiz tüm insanoğluyla birlikte olacaktır.

Herkes gibi biz de bu muazzam ülkeleri tekrar ziyaret edebilmek için krizin atlatılmasını bekliyoruz. Yüzlerce defa ziyaret ettiğimiz Vietnam’ı sizlere tanıtmak için sabırsızlanıyoruz ve en kısa zamanda gerekli tedbirlerin alınıp sınırların açılmasını ümit ediyoruz. Sağlıkla ve mutlulukla kalın.